Ik heb de film The Truman Show heel lang geleden ooit gezien en had toen al wel indruk op mij gemaakt. Nu die binnenkort weer van Netflix verdwijnt dacht ik om ’m nog eens te bekijken. En deze keer met nieuwe inzichten.
⚠️ SPOILER ALERT ⚠️
In The Truman Show wordt Truman door een televisieproductie geadopteerd om alles vanaf zijn geboorte vast te leggen en uit te zenden, zonder dat hij er weet van heeft. Hij leeft in een afgesloten wereld met decors en acteurs, en leidt een redelijk gelukkig en normaal bestaan. Natuurlijk heeft hij dromen, maar door vakkundige manipulatie blijft hij netjes binnen de lijntjes. Buiten deze afgesloten studio kijken miljoenen mensen naar zijn leven, het is een doorslaand succes. Toch gaan er wel eens dingen mis waardoor Truman begint te vermoeden dat zijn wereld niet echt is en dat alles om hem draait. Dit weet geen stand te houden en Truman probeert uit deze wereld te ontsnappen. Aanvankelijk zonder succes, maar hij weet uiteindelijk toch bij de uitgang van zijn wereld te komen. De regisseur van de productie grijpt in en spreekt hem op dat moment toe. Hij heeft de keuze: eruit stappen en een nieuwe wereld tegemoet met haar onzekerheden, of blijven in een wereld dat veilig en behaaglijk is. Het laat zich raden wat Truman besluit.
De thema’s in deze film gaan over vrije wil, massasurveillance, commerciële exploitatie en de mate waarop wij andermans levens als entertainment beschouwen. Merk op dat deze film nog net voor Big Brother is gemaakt, en op de dag van vandaag nog steeds relevant is. Het staat daarom vrij hoog in de lijst van invloedrijke films. Ik kreeg The Truman Show immers weer in het vizier omdat het besproken werd in een podcast over de invloed van Big Tech over ons.
Maar natuurlijk keek ik er - met alles wat afgelopen jaar gebeurd is - met een andere bril naar. Ik zag hierin ook het thema van zelfbeschikking over je eigen leven.
Wat als blijkt dat het je onmogelijk wordt gemaakt om je wensen en dromen na te leven? Wat als blijkt dat je geadopteerd bent om het leven van anderen te behagen? Kan je eruit stappen, ook al zijn de belangen rondom jouw persoon immens?
De film pleit voor een volmondig “ja, dat kan”. Geluk is niet absoluut maar relatief, het is niet iets maakbaars dat je van de buitenkant kan zien. Geluk moet je ook van binnen voelen, en niemand anders dan jijzelf bent daartoe in staat om dat te ervaren.
Je kan dan nog in een wereld leven met een man en een kind die oneindig van je houden, je hebt een dak boven je hoofd, eten op tafel, en heel veel mensen om je heen die om je geven, het betekent niet per definitie dat je daarmee gelukkig bent. Eva zat gevangen in haar lichaam dat het liet afweten, geketend aan het verleden dat ze meedroeg, het gevoel dat je leven waardeloos is omdat je als baby bent gestolen of weggegeven. Het verschil tussen de buiten- en de binnenkant kan het verschil zijn tussen leven en dood.
En omdat men de buitenkant ziet kan men – mijzelf inclusief – niet volledig begrijpen waarom de dood een optie is.
Maar met het kijken van deze film begrijp ik het een klein beetje beter.